به گزارش خبرگزاری حوزه، بیستودومین پاسداشت ادبیات جهاد و مقاومت و آیین رونمایی از تقریظ رهبر شهید انقلاب اسلامی بر رمان «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» نوشته نیما اکبرخانی، ۲۶ آبانماه در مجموعه فرهنگی سرچشمه برگزار شد. در این مراسم، جمعی از فعالان حوزه فرهنگ و ادبیات حضور داشتند و محمدرضا سردار نقدی، مشاور عالی فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، محمدرضا حبیباللهی، مدیر انتشارات انقلاب اسلامی، نیما اکبرخانی، نویسنده اثر و علیرضا مختارپور، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی، درباره جایگاه ادبیات مقاومت، ضرورت روایت حماسههای ملت ایران و نقش هنر در انتقال مفاهیم انقلاب اسلامی سخن گفتند.
محمدرضا سردار نقدی در این مراسم با اشاره به نقش قدرتهای استکباری در شکلگیری و استمرار حیات رژیم صهیونیستی اظهار کرد: به رسمیت شناختن این رژیم و فراهم آوردن زمینه سلطه آن بر سرزمینهای اسلامی، از جمله جنایتهای بزرگ تاریخ معاصر به شمار میرود. رژیم صهیونیستی با بهرهگیری از ثروت ملتهای مظلوم، پشتیبانی مالی قدرتهای سلطهگر و تسلیحات گستردهای که در اختیارش قرار گرفته، توانسته است به اشغالگری و جنایت ادامه دهد. با این حال، مسئله تنها به تجاوز نظامی محدود نمیشود؛ بلکه فریبکاری و استفاده از ابزارهای تبلیغاتی برای وارونه جلوه دادن حقیقت نیز از ویژگیهای این جریان است.
وی با بیان اینکه هنر برخاسته از اندیشه اسلامی میتواند در برابر چنین جریانی نقشآفرینی کند، افزود: شهدا با انتخاب آگاهانه مسیر ایثار و مقاومت، حقیقتی بزرگ را به نمایش گذاشتند. امام خمینی(ره) شهادت را هنر مردان خدا معرفی کردند و این تعبیر بهخوبی نشان میدهد که ایستادگی در راه حق، خود جلوهای از هنر متعالی است. شهدای انقلاب و دفاع مقدس با فداکاری خویش ثابت کردند که میتوان در برابر قدرتهای بزرگ ایستاد و اجازه نداد اراده آنان بر ملتهای آزاده تحمیل شود. امروز نیز همین روحیه را در مقاومت مردم غزه، مجاهدان حزبالله لبنان و دیگر نیروهای جبهه مقاومت مشاهده میکنیم.
مشاور عالی فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با اشاره به تأثیر مقاومت فلسطین بر افکار عمومی جهان بیان کرد: ایستادگی مردم غزه و مبارزه رزمندگان حزبالله موجب شد بخشهای گستردهای از جامعه جهانی با واقعیتهای مربوط به رژیم صهیونیستی آشنا شوند. امروز در کشورهای اروپایی و حتی در شهرهای مختلف آمریکا، مردم به خیابانها میآیند و مخالفت خود را با جنایتهای این رژیم اعلام میکنند. چنین تحولاتی نشان میدهد که بیداری عمومی در حال گسترش است و تلاشهای رسانهای برای پنهان کردن حقیقت دیگر مانند گذشته کارآمد نیست. خون شهدا و پایداری ملتهای مظلوم توانسته است وجدانهای بیدار را در نقاط مختلف جهان تحت تأثیر قرار دهد.
نقدی با تأکید بر پیوند تاریخی انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و شکلگیری جبهه مقاومت گفت: انقلاب اسلامی زمینهساز پیدایش جریان مقاومت در منطقه شد و دفاع مقدس را میتوان خاستگاه و مادر این حرکت دانست. تجربه هشت سال ایستادگی ملت ایران، بعدها در عرصههای دیگری از جمله دفاع از حرم اهلبیت(ع) و حمایت از ملتهای مظلوم منطقه استمرار یافت. اگر این حوادث در کنار یکدیگر بررسی شوند، پیوند اعتقادی و تاریخی میان آنها آشکار خواهد شد و میتوان دریافت که مقاومت، جریانی مقطعی و محدود به یک جغرافیا نیست، بلکه امتداد یک آرمان بزرگ است.
وی با اشاره به ضرورت ارزیابی منصفانه توانمندیهای جبهه مقاومت در برابر دشمنان تصریح کرد: نباید هنگام بررسی حوادث میدان مبارزه، امکانات و ظرفیتهای طرف مقابل را نادیده گرفت. دشمن از فناوریهای پیشرفته، تجهیزات پیچیده و شبکههای گسترده اطلاعاتی برخوردار است و گاهی انتظاراتی از نیروهای خودی مطرح میشود که بدون توجه به این تفاوت امکانات، واقعبینانه نیست. آنچه اهمیت دارد، شناخت عظمت مردانی است که با وجود چنین شرایطی در برابر قدرتهای نظامی و اقتصادی جهان ایستادگی کردند و از آرمانهای خود عقب ننشستند. همین پایداری و توانایی خلق حماسه در شرایط دشوار، شایسته توجه و قدردانی است.
این فرمانده با تأکید بر ضرورت ثبت و انتقال تجربههای مقاومت به نسلهای آینده اظهار کرد: فعالیت ادبی و هنری زمانی میتواند اثربخشی بیشتری داشته باشد که رخدادهای تاریخی را در پیوند با یکدیگر روایت کند. بازخوانی دفاع مقدس در کنار تحولات جبهه مقاومت و مبارزه ملت فلسطین، به نسل جوان کمک میکند تا ریشههای این حرکت و استمرار آن را بهتر بشناسد. کتاب و ادبیات از ظرفیت بالایی برای ایجاد چنین پیوندی برخوردارند و میتوانند حماسههایی را که در میدانهای مختلف رقم خورده است، از خطر فراموشی دور نگه دارند.
نقدی با اشاره به تغییر نگاه افکار عمومی در برخی کشورهای حامی رژیم صهیونیستی ادامه داد: امروز حتی در فضای سیاسی آمریکا نیز مخالفتهایی با حمایتهای بیقیدوشرط از این رژیم مشاهده میشود. سیاستمدارانی که سالها پشتیبان آن بودهاند، اکنون با پرسشها و اعتراضهای بخشهایی از جامعه خود درباره کمکهای مالی و نظامی مواجه هستند. این شرایط نشان میدهد که مقاومت و مجاهدت ملتها تنها آثار میدانی ندارد، بلکه میتواند معادلات تبلیغاتی را نیز تغییر دهد و زمینه شناخت حقیقت را در سطح بینالمللی فراهم کند.
وی در پایان با قدردانی از نویسنده و برگزارکنندگان این آیین خاطرنشان کرد: ثبت رشادتها و روایت هنرمندانه ایثار مردانی که در برابر دشمن ایستادگی کردهاند، یک ضرورت فرهنگی و تاریخی است. نویسندگان و هنرمندان با قلم و آثار خود میتوانند این حماسهها را به حافظه جمعی جامعه بسپارند و اجازه ندهند تبلیغات دشمن، عظمت فداکاری ملتهای مقاوم را تحتالشعاع قرار دهد. امیدواریم انتشار آثاری از این دست ادامه پیدا کند و نسلهای آینده نیز با مطالعه آنها از حقیقت این مجاهدتها آگاه شوند.
داستان؛ بستری برای بازنمایی توانمندیهای ایران
در ادامه این مراسم، نیما اکبرخانی، نویسنده رمان «خاکسپاری دوم بانوی مرگ»، با اشاره به دشواریهای نگارش اثری با موضوع پیشرفتهای دفاعی کشور بیان کرد: هنگامی که پیشنهاد نگارش این کتاب مطرح شد، در ابتدا تصور روشنی از ابعاد مسئولیتی که قرار بود بر عهده بگیرم نداشتم؛ اما با مشخص شدن گستره موضوع، متوجه شدم که با کاری بسیار حساس و سنگین روبهرو هستم. پرداختن به چنین مسئلهای در قالب یک اثر داستانی، نیازمند دقت فراوان بود و نمیشد صرفاً با کنار هم قرار دادن اطلاعات و بیان مستقیم موضوع، به نتیجه مطلوب رسید.
وی با اشاره به اهمیت روایت داستانی در انتقال مفاهیم اظهار کرد: یکی از اهداف اصلی این اثر، نشان دادن مسیر رشد و پیشرفت ایران در عرصه دفاعی بود. برای تحقق این هدف تلاش کردیم ظرفیتها و توانمندیهای کشور را در بستر یک داستان به مخاطب معرفی کنیم. به اعتقاد من، انتقال بسیاری از مفاهیم از طریق توضیح مستقیم و بیان شعارگونه امکانپذیر نیست؛ زیرا مخاطب باید بتواند در جریان یک روایت، با شخصیتها و موقعیتها همراه شود و به درک عمیقتری از موضوع برسد. داستان این فرصت را فراهم میکند که مفاهیم مورد نظر بدون تحمیل مستقیم به مخاطب منتقل شوند.
اکبرخانی با بیان اینکه برای نگارش این کتاب از ساختاری متفاوت استفاده کرده است، ادامه داد: از همان ابتدا میدانستیم که انتخاب چنین شیوهای با ریسکهایی همراه است. مسیر داستانی اثر بهگونهای طراحی شد که نتوانیم از ابتدا درباره نتیجه نهایی و میزان موفقیت آن اطمینان داشته باشیم. نگارش کتاب از سال ۱۴۰۲ آغاز شد و در طول کار، بارها با دشواریهایی مواجه شدیم. در مقاطعی پیشبرد پروژه حتی برای خودم نیز آسان نبود، اما تلاش کردم ایده اولیه را حفظ کنم و به ساختاری برسم که بتواند موضوع اصلی را به شکلی مؤثر به مخاطب منتقل کند.
نویسنده کتاب با اشاره به نحوه بازتاب دیدگاههای رهبر شهید انقلاب در این اثر تصریح کرد: یکی از ویژگیهای این رمان آن است که تأکید و نگاه ایشان بهصورت مستقیم و آشکار در متن داستان مطرح نمیشود. تلاش کردیم مفاهیم مورد نظر در لایههای مختلف روایت، از طریق شخصیتها، اتفاقات و موقعیتهای داستانی بازتاب پیدا کند. به این ترتیب، مخاطب بهجای مواجهه با توضیحهای مستقیم، در جریان داستان با مفاهیم و پیامهای اصلی اثر همراه میشود.
وی با اشاره به دشواریهای اجرایی و پیگیریهای صورتگرفته برای به سرانجام رسیدن کتاب افزود: حساسیت موضوع موجب شده بود که عوامل مختلف پروژه با جدیت آن را دنبال کنند. در مقاطعی، پیگیریهای مجموعه دستاندرکاران و تماسهای صورتگرفته از سوی صابری برای پیشبرد کار اهمیت زیادی داشت. سرانجام با همراهی این مجموعه و استمرار تلاشها، کتاب به مرحله انتشار رسید.
اکبرخانی درباره محور اصلی داستان نیز گفت: در ظاهر، مخاطب با ماجرای تقابل یک سردار ایرانی و یکی از نیروهای بلندپایه عملیات ویژه دشمن مواجه است، اما موضوع کتاب فراتر از یک رویارویی نظامی میان دو شخصیت است. در لایههای زیرین روایت، تقابل ایران با نظام سلطه و استکبار مورد توجه قرار گرفته است. سعی کردم این مواجهه را از محدوده یک درگیری فردی خارج کنم و ابعاد گستردهتر آن را در قالب داستان نشان دهم. برای من ارزشمند است که این اثر مورد توجه رهبر شهید انقلاب قرار گرفت و امیدوارم توانسته باشم، هرچند در اندازهای محدود، در مسیر روایت توانمندیهای کشور و انتقال این مفاهیم سهمی داشته باشم.
ضرورت ورود اهالی فرهنگ به میدان روایت حقیقت
در بخش دیگری از آیین رونمایی، علیرضا مختارپور، نویسنده و رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی، با تأکید بر نقش نخبگان در جهتدهی فکری جامعه اظهار کرد: از منظر رهبر شهید انقلاب، خواص و اندیشمندان در هدایت جامعه جایگاه مهمی دارند؛ زیرا شکلگیری جریانهای فکری و گفتمانهای اجتماعی تا اندازه زیادی به عملکرد این گروه وابسته است. در این میان، فعالان عرصه فرهنگ و هنر نیز مسئولیتی ویژه بر عهده دارند. نویسندگان، هنرمندان، گویندگان، مجریان، کارگردانان و بازیگران باید از ظرفیت حرفهای خود برای تبیین حقیقت و گسترش مفاهیم ارزشمند اسلامی استفاده کنند.
وی با اشاره به اهمیت حضور مؤثر هنرمندان در عرصه تبلیغ و تبیین افزود: اگر نیروهای فرهنگی و هنری و همچنین آحاد مردم در مسیر دفاع از حقیقت قرار نگیرند، میدان تبلیغات در اختیار دشمن قرار خواهد گرفت. این عرصه، میدانی گسترده و تأثیرگذار است که نمیتوان نسبت به آن بیتفاوت بود. ادبیات مقاومت و پایداری نیز باید با شناخت این مسئولیت، به بازنمایی واقعیتها، ارزشها و آرمانهای یک ملت بپردازد و اجازه ندهد روایت دشمن به روایت غالب تبدیل شود.
مختارپور با بیان اینکه هنر یکی از مهمترین ابزارهای ماندگاری اندیشهها و پیامهاست، تصریح کرد: هیچ پیام و دعوتی صرفاً با بیان مستقیم نمیتواند از ظرفیت نفوذ و ماندگاری لازم برخوردار شود، مگر آنکه در قالب هنر عرضه شود. این قاعده تنها درباره جریان حق صدق نمیکند؛ جریانهای باطل نیز برای ترویج دیدگاهها و گسترش نفوذ خود از ابزارهای هنری استفاده میکنند. بنابراین، نمیتوان از اهمیت این ظرفیت در انتقال مفاهیم دینی، فرهنگی و اجتماعی غفلت کرد.
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی در پایان با تأکید بر مسئولیت فعالان فرهنگی در شرایط کنونی اظهار کرد: هنر این توانایی را دارد که پیام را با عمق و تأثیر بیشتری به مخاطب منتقل کند و زمینه ماندگاری آن را در ذهن و حافظه جامعه فراهم آورد. از این رو، اهالی فرهنگ و هنر باید با احساس مسئولیت و رویکردی جهادی در مسیر ترویج فرهنگ مقاومت حرکت کنند و برای انتقال ارزشها و تجربههای تاریخی ملت ایران به نسلهای آینده برنامه داشته باشند.
رماننویسی در مسیر ترویج اندیشههای انقلاب اسلامی
در ادامه، محمدرضا حبیباللهی، مدیر انتشارات انقلاب اسلامی، با تشریح چگونگی شکلگیری ایده انتشار رمان «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» گفت: حدود سه سال پیش، این انتشارات در چارچوب مأموریت خود برای ترویج اندیشهها و معرفی شخصیت رهبر شهید انقلاب اسلامی، به دنبال استفاده از قالبهای متنوع و شیوههای تازه برای ارتباط با مخاطبان بود. در همین راستا، ایده تولید این رمان شکل گرفت تا بخشی از واقعیتها و دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در حوزه دفاعی، در قالب یک روایت داستانی و با زبانی جذاب ارائه شود.
وی با بیان اینکه انتخاب قالب داستانی با هدف ارتباط مؤثرتر با مخاطب صورت گرفت، افزود: قصد داشتیم مفاهیم مورد نظر را در بستری ادبی و با بهرهگیری از ظرفیتهای داستاننویسی منتقل کنیم. نیما اکبرخانی نیز با صرف زمان و تلاش، این موضوع را به یک رمان تبدیل کرد. نخستینبار در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران در سال ۱۴۰۳ این اثر عرضه شد و با استقبال علاقهمندان به کتاب و ادبیات داستانی روبهرو شد.
حبیباللهی درباره توجه رهبر شهید انقلاب به این اثر بیان کرد: حدود سه ماه پس از انتشار کتاب، در مردادماه سال ۱۴۰۳، ایشان این رمان را مطالعه کردند و تقریظی بر آن نوشتند. این نوشته دربردارنده تحسین و تشویق نویسنده و عوامل تولید اثر بود و توجه ایشان به کتاب، اهمیت ادامه چنین فعالیتهایی را برای مجموعه انتشارات دوچندان کرد.
مدیر انتشارات انقلاب اسلامی با اشاره به تغییر زمانبندی مراسم پس از شهادت رهبر انقلاب اظهار کرد: برنامهریزی اولیه ما بر این اساس بود که آیین رونمایی از تقریظ در زمان حیات ایشان برگزار شود، اما شرایط به شکل دیگری رقم خورد. با وجود این، برگزاری چنین برنامهای در وضعیت کنونی نیز میتواند زمینهساز توجه بیشتر به مأموریت فرهنگی انتشارات و مسئولیت ما در استمرار این مسیر باشد.
وی درباره نحوه برگزاری این نشست نیز توضیح داد: تصمیم گرفتیم بهجای برگزاری مراسمی با جمعیت گسترده، تعدادی از نخبگان و فعالان حوزه کتاب، از جمله نویسندگان، ناشران، مدیران فرهنگی و مروجان کتاب را دعوت کنیم. هدف این بود که پس از معرفی تقریظ، زمینه تبادل نظر و شکلگیری ایدههای تازه برای تداوم این حرکت فراهم شود. امیدواریم این گردهمایی به فرصتی برای تقویت فعالیتهای ادبی و معرفی بیشتر آثار مرتبط با اندیشههای رهبر شهید انقلاب تبدیل شود و بتوانیم با مشارکت نویسندگان و فعالان نشر، این مأموریت را با جدیت دنبال کنیم.
در پایان این مراسم، تقریظ رهبر شهید انقلاب اسلامی بر رمان «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» به نیما اکبرخانی، نویسنده اثر، اهدا شد.
انتهای پیام










نظر شما